Debat georganiseerd i.s.m. Jansstraat 33.

Debat over verarming muziek onderwijs met: Mirjam du Cloo- directeur Hart, Fleurine Verlaat- voorzitter belangenvereniging BIMpro, Willemijn van Gent- secretaris Beroepsverenigingen Muziek en Maartje Stuulen- docent opleiding docent en muziek. Moderator is Jacobus den Herder- pianist, podcastmaker en programmamaker NPO.

Juli j.l. bracht de NOS een onderzoek naar buiten naar de herkomst van de studenten aan de Nederlandse conservatoria. Uit deze studie bleek dat slechts 20% van de studenten uit Nederland komt, de overige 80% komt van elders. Een paar jaar geleden deed de BIM-pro, de belangenvereniging van Improviserende en jazzmusici eenzelfde onderzoek. Toen was de verhouding nog 30/70%. De trend is dus een dalend aantal Nederlandse studenten. Als oorzaak van deze scheve verhouding wordt genoemd de teloorgang van het muziekonderwijs op de basisscholen en op de muziekscholen. Ook de waardering van muziek en musici, die in Nederland beduidend lager is dan in ons omringende landen, speelt hierin een rol. Vanavond beschouwen de schokkende uitkomst van dit onderzoek, we bespreken de oorzaken en gaan op zoek naar hoe het anders kan. 

De situatie was ooit beter. In de jaren ’70 en ’80 was er aanmerkelijk meer geld beschikbaar voor professionele en amateurmuziekbeoefening. Persoonlijkheden als Louis Andriessen en Reinbert de Leeuw wisten de verkalkte klassieke muziekbeoefening via de Notenkrakeractie nieuw elan te geven. Mensen als Willem Breuker en Misja Mengelberg verrichten pionierswerk voor de jazz- en geïmproviseerde muziek. Het BIM-huis en de belangenvereniging BIM werden opgericht, nieuwe speelplekken ontstonden en er werden nieuwe financieringsmogelijkheden voor musici en podia opgezet.

Het muziekonderwijs was goed geregeld. Via de volksmuziekscholen konden ook kinderen uit armere gezinnen betaalbaar muziekonderwijs volgen. De harmonie- en fanfare-verenigingen zorgden voor een constante toevoer van blaasmuzikanten naar de conservatoria.

Vanaf de jaren ’90, onder invloed van het neoliberalisme, kwam er steeds minder geld beschikbaar voor musici, podia en muziekonderwijs. Het motto was ‘je eigen broek ophouden’. Het aantal speelplekken werd allengs minder en minder. De gesubsidieerde muziekscholen werden opgedoekt en veranderden in verhuurbedrijven van lesruimtes aan ZZP-ende muziekdocenten. Het gevolg was dat muziekonderwijs onbetaalbaar werd voor wie niet veel heeft. Een kind dat muziekles volgt kost nu al gauw 1.500 euro per jaar.

Het basisonderwijs richtte zich intussen steeds meer op de kerndoelen taal, rekenen en burgerschap. Muziekonderwijs zit in het curriculum maar is een ondergeschoven kind. Op de Pabo-opleiding wordt nauwelijks meer aandacht aan muziek gegeven.

Het culturele afbraakbeleid van staatssecretaris Halbe Zijlstra in 2011 kwamen hier nog eens overheen. Al deze politieke keuzes leidden uiteindelijk tot de cultuurarmoede die zich manifesteert in het aantal Nederlandse studenten aan de conservatoria.

Deelnemers aan het debat: